Стресс ба эмэгтэйчүүдийн эрүүл мэнд
Орчин үеийн амьдралыг стрессгүйгээр төсөөлөх боломжгүй болсон. Түгшүүр, айдас, сандрал сэтгэлзүйд нөлөөлөхөөс гадна зүрх судасны үйл ажиллагаа, дааварт сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Үүнтэй холбогдуулан эмэгтэйчүүдийн эмч Татьяна Бережковагаас архаг стресс эмэгтэйчүүдийн бие махбодод ямар нөлөө үзүүлдэг болон хэрхэн нөлөөг багасгах талаар тодрууллаа.
ЯАГААД СТРЕСС ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН БИЕ ОРГАНИЗМД НӨЛӨӨЛДӨГ ВЭ?
Оросын статистик судалгааны төвийн үр дүнгээр иргэдийн 57% нь хааяа стресст ордог бол 26% нь сард хэд, хэд өртдөг хариу гарчээ. Түүнээс гадна стресст өртдөг хүмүүсийн дийлэнх нь эмэгтэйчүүд байсан. Энэ нь эмэгтэй хүний дааврын тогтолцоо, мэдрэл болон дархлааны системийн нарийн төвөгтэй тогтолцоотой холбоотой юм. Ялангуяа эстроген, прогестероны тогтворгүй байдал нь сэтгэл хөдлөлийн хариу үйлдлийг эрчимжүүлдэг. Энэхүү эрчимжсэн сэтгэл хөдлөл нь эмэгтэй хүнийг архаг стресст хүргэдэг.
Стресс гэдэг нь таагүй мэдрэмжүүдийн нийлэмж биш. Энэ бол бидний бие организмын бүхий л системд нөлөөлдөг нарийн төвөгтэй биохимийн процесс юм.
Ямар сөрөг нөлөө үзүүлдэг вэ?
Кортизолын түвшинг нэмэгдүүлдэг
Кортизолын түвшин удаан хугацааны турш өндөр байснаар бодисын солилцооны эмгэг, жин нэмэх, цусан дахь сахар хэлбэлзэх, дархлаа унах, нойргүйдэх, коллагены нийлэгжилт удааширснаас үүдэн арьсны байдал муудах, үс унах зэрэг эмгэгүүд үүсдэг.
Эстроген болон прогестероны дааврын үйлдвэрлэлийг доголдуулдаг
Мэдрэлийн хурцадмал байдлын нөлөөнд бэлгийн дааврын үйлдвэрлэл дарангуйлагддаг ба сарын тэмдгийн мөчлөг тогтворгүй болж, жирэмслэлтэд нөлөөлж, цэвэршилтийн шинж тэмдгүүд үүсэж эхэлдэг.
Төв мэдрэлийн системд нөлөөлдөг
Стрессийн үед симпатик мэдрэлийн систем идэвхжиж, судасны цохилт түргэсэж, даралт ихсэж, булчин чангардаг. Харин архаг стрессийн үед түгшүүр мэдэрч, ядарч, толгой өвдөх, хоол боловсруулах системд сөрөг нөлөө үзүүлдэг.
Дархлаанд сөрөг нөлөө үзүүлдэг
Кортизол дархлааны эсийн үйл ажиллагааг дарангуйлж, вирус, бактери зэрэгт өртөмтгий болгодог. Түүнчлэн архаг өвчнийг хурцатгахад хүргэдэг.
ТЭГВЭЛ АРХАГ СТРЕСС ЭМЭГТЭЙ ХҮНИЙ ЭРҮҮЛ МЭНДЭД ЯМАР НӨЛӨӨ ҮЗҮҮЛДЭГ ВЭ?
Стресс эмэгтэй хүний бие махбодод олон талын нөлөө үзүүлдэг. Тэр дороо нөлөө үзүүлдэггүй ба янз бүрийн шинж тэмдгийн ард нуугдаж байдаг. Ингэснээр зөв онош тогтоож чадахгүй удаан хугацаанд зовох тохиолдол бишгүй олон.
Сарын тэмдгийн мөчлөг
Сарын тэмдэг тогтворгүй болох эсвэл огт ирэхгүй байх. Сарын тэмдэг ирэхийн өмнөх хам шинж илрэх, сарын тэмдэг ирэхэд өвдөлт мэдрэх зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ.
Нөхөн үржихүйн үйл ажиллагаа
Архаг стрессийн үед өндгөн эсийн дааврын зохицуулалтад сөргөөр нөлөөлж, бэлгийн дур хүсэл буурч, цаашлаад үргүйдэлд хүргэж болзошгүй. Жирэмсэлсэн тохиолдолд кортизолын түвшин өндөр тул зулбах эрсдэл үүсэх магадлалтай. Мөн жирэмсний үед чихрийн шижин, дутуу төрөлт зэрэгт өртөх магадлалтай.
Эмэгтэйчүүд
Аарцаг ёроолын өвчлөлийн эрсдэл нэмэгддэг. Энэ нь дархлааны систем унасантай холбоотой юм. Түүнчлэн үтрээний микрофлорын тэнцвэрийг алдагдуулж мөөгөнцөр үүсгэхэд хүргэдэг.
Ямар арга хэмжээ авах вэ?
Мэдээж бид стрессээс ангид байх ямар ч боломжгүй. Гэвч түүний нөлөөллийг хэрхэн зохицуулахыг сурч чадна. Хамгийн гол нь асуудлыг шийдвэрлэх цогц арга барилыг баримтлах явдал юм.
Хооллолт ба витамин
В витамины төрөл, магни, цайр, омега-3 зэргийг агуулсан хүнсний бүтээгдэхүүн хэрэглэх шаардлагатай. Витамины дутагдал нь уур уцаарыг нэмэгдүүлж, амархан ядрах, ой тогтоолт муутгах, төвлөрлийг багасгадаг. Эдгээр хүнсний нэмэлт тэжээлүүд нь хоол хүнсийг энерги болгож, мэдрэлийн системийн эрүүл мэндийг дэмжиж, сэтгэл санааг зохицуулдаг билээ. Загас, мах, өндөг, самар, ногоон өнгийн ногоонуудад В витамин ихээр агуулагддаг.
Эмчийн заавраар витамин нэмэлтээр хэрэглэхээс гадна сахар, кофеин, хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн зэргээс татгалзах шаардлагатай гэдгийг анхаарна уу.
Дасгал хөдөлгөөн
Бүх төрлийн дасгал хөдөлгөөн кортизолын түвшнийг бууруулж, сэтгэл санааг өөдрөг болж, нойрны чанарт эерэг нөлөө үзүүлдэг. ДЭМБ долоон хоногт дор хаяж 150 минут хөнгөн дасгал хөдөлгөөн хийх эсвэл 75 минут эрчимтэй дасгал хөдөлгөөн хийхийг зөвлөдөг. Энэ нь таны эрүүл мэндэд эерэг нөлөө үзүүлнэ.
Нойр
Унтаж байх үед бие махбод нөхөн сэргэж, дархлааны систем батжиж, ой тогтоолт бэхжиж, дааврын баланс тэнцвэржиж байдаг. Тиймээс өдөрт 7-8 цаг чанартай амрах хэрэгтэй. Тогтсон цагт унтаж, босож байх хэрэгтэй. Мөн өрөөний хэм, гэрэл, нам гүм байдал зөв байгаа эсэхийн сайтар нягтлахыг зөвлөж байна.
Хорт зуршлаас татгалзах
Тамхи, согтууруулах ундаа зэрэг нь зөвхөн хий тайвшрал олгодог. Яг үнэн хэрэгтээ эдгээр нь стрессийг нэмэгдүүлж, эрүүл мөндэд хор хөнөөл учруулдаг. Никотин болон этанол нь мэдрэлийн системийн үйл ажиллагааг доголдуулж, биеийн ерөнхий байдлыг дордуулдаг.
Бясалгал хийх
Өдөрт багадаа 10 минут бясалгал хийх эсвэл “дөрөв-долоо-найм” (дөрвөн секундийн турш амьсгалаа аваад, долоо дахь секунд дээр бариад, найм дахь секунд дээр гаргах зарчим) гэх амьсгалын дасгал хийснээр түгшүүрийг бууруулдаг.
Эерэг сэтгэх
Яг одоо болж буй зүйл, түүнээс мэдэрч буй мэдрэмж, сэтгэл хөдлөлдөө анхаарал хандуул. Түүнээсээ аль болох эерэг зүйлийг олж харахыг хичээгээрэй.
Мэргэжлийн хүнд хандах
Сэтгэлзүйч сэтгэлзүйн бүхий л асуудлуудын шалтгааныг ойлгоход тусалж, хэрхэн даван туулахыг зааварчлах болно. Хэрэв та ганцаар асуудлаа шийдвэрлэж чадахгүй байгаа бол бусдаас тусламж авахаас бүү эмээгээрэй.
Массаж
Массаж нь булчинг суллаж, цусны эргэлтийг сайжруулах нөлөө үзүүлдэг. Тиймээс тогтмол массаж хийлгэснээр та стрессийг даван туулахад эерэг нөлөө үзүүлнэ.
Таны биеийн өгч буй дохиог бүү үл тоомсорлоорой. Стрессийг удирдаж сур, өөртөө анхаарал тавь, шаардлагатай бол мэргэжлийн хүнд ханд. Эрүүл мэнд, бие бялдар, оюун санааны байр байдалдаа цогцоор нь анхаарал хандуулснаар таны сэтгэлзүйн болон сэтгэц мэдрэлийн байр байдалд эерэг нөлөө үзүүлнэ.
